Bir fatura aldığınızda ya da kestiğinizde, KDV satırının bir bölümünün satıcıya değil alıcı tarafından doğrudan vergi dairesine ödendiğini görebilirsiniz. Buna KDV tevkifatı denir. Fatura toplamı ile satıcının tahsil edeceği tutar farklı olduğu için cari takipte karışıklık yaratan konulardan biridir. Bu yazıda kısmi tevkifatın mantığını, oranların nasıl okunduğunu ve faturada nasıl göründüğünü resmî kaynaklarıyla anlatıyoruz.
Bu yazıdaki oranlar GİB'in yayımladığı "KDV'de Kısmi Tevkifat Uygulanan Hizmetler ve Tevkifat Oranları" tablosundan alınmıştır; bağlantıdaki dosya Şubat 2024 tarihlidir. Yazıda bağlantı verilen GİB arşivindeki tebliğ metninde bazı oranlar bu tablodan farklı görünebilir (örneğin yapım işlerinde metinde 2/10, tabloda 4/10); oranlar için tabloyu esas aldık. Tebliğ metni ve oranlar zaman zaman değişebilir. Bir faturada tevkifat uygulayıp uygulamayacağınıza karar vermeden önce GİB'deki güncel KDV Genel Uygulama Tebliği'ne bakın veya mali müşavirinize danışın.
KDV tevkifatı nedir?
KDV Genel Uygulama Tebliği'nin kısmi tevkifat bölümüne (I/C-2.1.3) göre tevkifata tabi işlemlerde KDV'nin tamamı değil, belirlenen oranındaki kısmı alıcı tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edilip ödenir. Kalan kısım satıcı tarafından, mükellef sıfatıyla beyan edilir. Kısmi tevkifat yalnızca tebliğde belirtilen işlemlerde uygulanır; bu işlemlerin dışında alıcılar tevkifat yapmaz. Kaynak: GİB, KDV Genel Uygulama Tebliği, bölüm I/C-2.1.3 (Kısmi Tevkifat Uygulaması).

Oran nasıl okunur?
GİB tablosunda tevkifat oranı "4/10", "9/10" gibi kesirle gösterilir. Payda her zaman 10'dur; pay, hesaplanan KDV'nin ne kadarının alıcı tarafından ödeneceğini gösterir. Örneğin 9/10, KDV'nin onda dokuzunun alıcıya, onda birinin satıcıya ait olduğu anlamına gelir. 5/10 ise KDV'nin yarısının alıcı tarafından ödenmesi demektir. GİB tablosundaki oranlar 2/10 ile 9/10 arasında değişir.
Hangi işlemlerde uygulanır?
Aşağıdaki tablo, GİB'in kısmi tevkifat tablosundaki hizmet türlerini bölüm numaralarıyla gösterir. Her satırın oranı ilgili bölümün karşısındaki orandır (GİB, KDV'de Kısmi Tevkifat Uygulanan Hizmetler ve Tevkifat Oranları).
| Bölüm | Hizmet | Oran |
|---|---|---|
| 2.1.3.2.1 | Yapım işleri ile bu işlerle birlikte ifa edilen mühendislik, mimarlık ve etüt-proje hizmetleri | 4/10 |
| 2.1.3.2.2 | Etüt, plan-proje, danışmanlık, denetim ve benzeri hizmetler | 9/10 |
| 2.1.3.2.3 | Makine, teçhizat, demirbaş ve taşıtlara ait tadil, bakım ve onarım hizmetleri | 7/10 |
| 2.1.3.2.4 | Yemek servis ve organizasyon hizmetleri | 5/10 |
| 2.1.3.2.5 | İşgücü temin hizmetleri | 9/10 |
| 2.1.3.2.6 | Yapı denetim hizmetleri | 9/10 |
| 2.1.3.2.7 | Fason olarak yaptırılan tekstil ve konfeksiyon işleri, çanta ve ayakkabı dikim işleri ve bu işlere aracılık hizmetleri | 7/10 |
| 2.1.3.2.8 | Turistik mağazalara verilen müşteri bulma/götürme hizmetleri | 9/10 |
| 2.1.3.2.9 | Spor kulüplerinin yayın, reklam ve isim hakkı gelirlerine konu işlemleri | 9/10 |
| 2.1.3.2.10 | Temizlik, çevre ve bahçe bakım hizmetleri | 9/10 |
| 2.1.3.2.11 | Yük taşımacılığı hizmeti | 2/10 |
| 2.1.3.2.11 | Servis taşımacılığı hizmeti | 5/10 |
| 2.1.3.2.12 | Her türlü baskı ve basım hizmetleri | 7/10 |
| 2.1.3.2.13 | Diğer hizmetler | 5/10 |
| 2.1.3.2.15 | Ticari reklam hizmetleri | 3/10 |
Aynı tabloda 2.1.3.2.14 numaralı bölüm (kamu özel işbirliği modeliyle yaptırılan sağlık tesislerinin işletme dönemi hizmetleri) ayrı bir kurala bağlıdır ve burada gösterilmemiştir. GİB, ayrıca "teslimler" için de ayrı bir tablo yayımlar: külçe metal, bakır, çinko, alüminyum ve kurşun ürünleri ile hurda ve atık tesliminde 7/10; metal, plastik, lastik, kauçuk, kâğıt ve cam hurda ve atıkları ile konfeksiyon kırpıntılarından elde edilen hammadde ile pamuk, tiftik, yün, yapağı, ham post ve deri tesliminde 9/10; ağaç ve orman ürünleri ile demir-çelik ürünleri tesliminde 5/10; diğer teslimlerde 2/10 (aynı GİB dosyası, 2.1.3.3 bölümleri).
Kim tevkifat uygular?
Her alıcı tevkifat yapmaz. Tebliğ, kısmi tevkifat yapmakla sorumlu tutulabilecek alıcıları iki grupta sayar: (a) KDV mükellefleri (yalnızca sorumlu sıfatıyla KDV ödeyenler bu gruba dahil değildir) ve (b) KDV mükellefi olsun olmasın "belirlenmiş alıcılar"; bu grupta 5018 sayılı Kanun'a ekli cetvellerdeki idare, kurum ve kuruluşlar, bankalar ve payları Borsa İstanbul'da işlem gören şirketler gibi kurumlar yer alır. Belirlenmiş alıcıların birbirlerine karşı yaptıkları teslim ve hizmetlerde (şirketleşenler dahil profesyonel spor kulüplerince yapılanlar hariç) tevkifat uygulanmaz. Hangi işlemde hangi grubun sorumlu olduğu, tebliğin ilgili işlem bölümünde ayrıca belirtilir. KDV mükellefiyeti bulunmayanlar, belirlenmiş alıcılar kapsamında olmadıkça tevkifat uygulamaz (GİB, KDV Genel Uygulama Tebliği, I/C-2.1.3.1). Tevkifat uygulanıp uygulanmayacağı hem işlemin türüne hem de alıcıya bağlıdır; bu yüzden her müşteri ve her işlem için ayrı değerlendirmek gerekir.
Tebliğde (I/C-2.1.3.4.1) işlem bedelinin KDV dahil tutarına ilişkin bir alt sınır hükmü de yer alır. Bu tutar değiştirilebildiği için burada rakam vermiyoruz; güncel tutarı GİB'deki güncel tebliğden öğrenin.
Faturada nasıl görünür?
Tebliğin belge düzeni bölümüne göre tevkifata tabi işlemlerde faturada işlem bedeli, hesaplanan KDV, tevkifat oranı, alıcı tarafından tevkif edilecek KDV tutarı, tevkifat dahil toplam tutar ve tevkifattan sonra tahsil edilmesi gereken toplam bedel ayrıca gösterilir (GİB, KDV Genel Uygulama Tebliği, I/C-2.1.3.4.2 Belge Düzeni).
Aşağıdaki hesap varsayımsaldır. KDV hariç 3.000 TL tutarında, %20 KDV'ye tabi ve 5/10 tevkifat oranlı bir hizmet faturası düşünelim. Genel KDV oranı %20'dir (7 Temmuz 2023 tarihli ve 7346 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı).
| Kalem | Hesap (örnek) | Tutar |
|---|---|---|
| İşlem bedeli (KDV hariç) | Fatura satırı | 3.000,00 TL |
| Hesaplanan KDV | 3.000 x %20 | 600,00 TL |
| Alıcı tarafından tevkif edilecek KDV | 600 x 5/10 | 300,00 TL |
| Satıcıya ödenecek KDV | 600 - 300 | 300,00 TL |
| Tevkifat dahil toplam | 3.000 + 600 | 3.600,00 TL |
| Tevkifattan sonra tahsil edilecek tutar | 3.600 - 300 | 3.300,00 TL |
Satıcı 3.600 TL'lik fatura keser ama hesabına 3.300 TL geçer; aradaki 300 TL'yi alıcı KDV olarak vergi dairesine öder.
Satıcı ve alıcı açısından dikkat edilecekler
- Satıcı tarafı: Tebliğe göre kalan KDV'yi satıcı mükellef sıfatıyla kendi beyannamesinde beyan eder. Tahsilatı fatura toplamıyla değil, tevkifattan sonraki tutarla beklemek gerekir.
- Alıcı tarafı: Tevkif ettiğiniz KDV'yi sorumlu sıfatıyla siz beyan edip ödersiniz. Satıcıya yalnızca kalan tutarı ödemeniz doğru olur.
- Cari takip: Fatura toplamı ile ödenen tutar farklı olacağı için bu farkı eksik ödeme sanmamak gerekir. Cari kaydında tevkifat tutarının ayrı görünmesi, ekstre mutabakatını kolaylaştırır.
- Doğru oran: İşlemin hangi bölüme girdiği faturadaki oranı belirler. Emin değilseniz fatura kesmeden önce mali müşavirinize sorun.
Tevkifat tutarını hesaplamak için
Bölüm kodunu seçip KDV hariç tutarı girdiğinizde hesaplanan KDV'yi, tevkif edilen KDV'yi ve alıcının satıcıya ödeyeceği tutarı gösteren ücretsiz KDV tevkifatı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz. Araçtaki kod ve oran listesi, sayfada bağlantıları verilen resmî kaynaklara dayanır. Araç yalnızca seçtiğiniz kodun oranını uygular; işleminizin tevkifata tabi olup olmadığına karar vermez.
AkmazX bu işte nasıl yardımcı olur?
AkmazX'te e-Fatura, e-Arşiv ve e-İrsaliye tek panelde yer alır; alıcınızın mükellefiyetine göre doğru belge türü seçilir. Kestiğiniz faturalar ilgili cariye işlenir, tahsilat ve ödemeleri girer, cari ekstrenizi PDF olarak gönderebilirsiniz. Tevkifatlı bir faturada hangi alanların nasıl doldurulacağını ve hangi işlemin tevkifata tabi olduğunu mali müşavirinizle netleştirin; AkmazX bir ön muhasebe programıdır ve resmî beyannamelerinizin yerini tutmaz. Ayrıntılar için e-Fatura sayfamıza bakabilirsiniz.



