İçeriğe geç

e-Faturaya geçiş: başvuru ve kurulumu sizin için biz yapıyoruz. Sizi arayalım

Cari Hesap Takibi Nasıl Yapılır?

Cari hesap takibi, kimin size ne kadar borçlu olduğunu ve sizin kime ne borcunuz olduğunu bilmektir. Borç-alacak, ekstre, vade, tahsilat ve mutabakat adımlarını anlatıyoruz.

Cari Hesap Takibi yazısının kapak görseli

Veresiye satış yapıyorsanız, toptan çalışıyorsanız ya da tedarikçilerden vadeyle mal alıyorsanız cari hesap sizin işinizin kalbidir. Kimden ne kadar alacağınız olduğunu, kime ne kadar borçlu olduğunuzu bilmeden nakit akışını yönetmek zordur. Bu yazıda cari hesap takibini sade adımlarla anlatıyoruz.

Cari hesap nedir?

Cari hesap, bir müşteri ya da tedarikçiyle aranızdaki borç ve alacak hareketlerinin tek bir yerde tutulan kaydıdır. Her müşteri ve her tedarikçi için ayrı bir cari kart açılır. Bu kartta o kişi ya da firmayla yaptığınız tüm işlemler, yani faturalar, tahsilatlar, ödemeler, iadeler ve düzeltmeler tarih sırasıyla görünür. Sonuçta kalan rakam bakiyedir.

Borç ve alacak mantığı

Muhasebeye yeni olanlar için en kafa karıştırıcı konu "borç" ve "alacak" kelimelerinin yönüdür. Basit bir kural yardımcı olur: Cari hesap, karşı tarafın size göre durumunu gösterir.

  • Müşteriye fatura kestiniz: Müşterinin carisine borç yazılır. Çünkü artık size ödemesi gereken bir tutarı vardır.
  • Müşteri ödeme yaptı: Carisine alacak yazılır; borç düşer.
  • Tedarikçiden fatura aldınız: Tedarikçinin carisine alacak yazılır. Çünkü ona ödemeniz gereken bir tutar doğmuştur.
  • Tedarikçiye ödeme yaptınız: Tedarikçi carisine borç yazılır; alacak düşer.

Bakiye, borçlarla alacakların farkıdır. Müşteri carisinde borç bakiyesi varsa o müşteri size borçludur; tedarikçi carisinde alacak bakiyesi varsa siz ona borçlusunuz. Bakiyenin sıfır olması, iki tarafın hesabının kapandığını gösterir.

Adım adım cari hesap takibi

1. Cari kartları eksiksiz açın

Unvan ya da ad-soyad, vergi dairesi ve vergi numarası, adres, telefon ve e-posta bilgilerini girin. Vergi numarası, e-Fatura ve e-Arşiv ayrımı için de gereklidir; bu konuyu e-Fatura ile e-Arşiv farkı yazımızda anlattık. E-posta adresi ise ekstre ve fatura göndermek için işe yarar.

2. Her satışı faturayla cariye bağlayın

Fatura kestiğiniz sistem ile cari kayıt ayrı yerlerdeyse iş katlanır. Faturanın otomatik olarak cari hesaba işlenmesi, hem emek hem hata tasarrufu sağlar. Fatura tarafı için e-Fatura nedir yazımıza bakabilirsiniz.

3. Vadeyi kayda geçirin

Vade, faturanın ödeneceği tarihtir. "30 gün vadeli" bir satışı yalnızca aklınızda tutmayın; fatura tarihine göre vade tarihini yazın. Böylece hangi alacağın ne zaman geleceğini görürsünüz. Aynı şekilde tedarikçilere olan borçlarınızın vadelerini de takip edin. Vadesi geçen alacak bir sorun işaretidir; ne kadar erken fark ederseniz o kadar kolay çözülür.

4. Tahsilatı ve ödemeyi gününde girin

Nakit, havale/EFT, kart ya da çek gibi yöntemle gelen her ödemeyi hangi cariye ait olduğunu belirterek ve kasa veya bankaya bağlayarak kaydedin. Tahsilat ile fatura eşleşmezse bakiye gerçeği göstermez. Kısmi ödemeleri de ayrı ayrı girin; "yarısını aldım" bilgisi bakiyede görünmelidir.

5. Cari ekstreyi düzenli alın ve paylaşın

Cari ekstre, belirli bir dönemde bir carinin tüm hareketlerini ve bakiyesini listeleyen belgedir. Ekstre, müşteriye "hesabımız şu durumda" demenin en net yoludur. Aylık düzenli ekstre göndermek, tartışmaları azaltır. Ekstrede şunlar bulunmalıdır:

  • Dönem başlangıç ve bitiş tarihi,
  • Her hareketin tarihi, belge numarası ve açıklaması,
  • Borç ve alacak tutarları,
  • Dönem sonu bakiye.

6. Tahsilat hatırlatmayı alışkanlık hâline getirin

Vadesi yaklaşan ya da geçen alacaklar için nazik bir hatırlatma çoğu zaman yeterlidir. Küçük bir düzen kurun:

  1. Vadeden birkaç gün önce kısa bir bilgi mesajı gönderin.
  2. Vade günü ödeme yapılmadıysa ekstreyle birlikte hatırlatın.
  3. Gecikme sürerse telefonla konuşun ve ödeme tarihi için söz alın; sözü not edin.
  4. Tekrarlayan gecikmelerde vadeyi kısaltmayı veya peşin çalışmayı değerlendirin.

Hatırlatmalarda ton önemlidir. Müşteriyle ilişkiyi koruyarak net bir tarih istemek, sert yazılardan daha çok sonuç verir. Toplu ticari ileti göndereceğiniz durumlarda 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve İleti Yönetim Sistemi (İYS) kurallarına, kişisel verilerin işlenmesi için de KVKK'ya dikkat edin; emin değilseniz bir uzmana danışın.

7. Mutabakat yapın

Mutabakat, iki tarafın cari bakiyelerinin aynı olduğunu karşılıklı teyit etmesidir. Çoğunlukla yıl sonunda, ama isterseniz üç ayda bir yapabilirsiniz. Süreç genellikle şöyle işler:

  1. Siz karşı tarafa cari ekstrenizi gönderirsiniz.
  2. Karşı taraf kendi kaydıyla karşılaştırır.
  3. Bakiyeler tutuyorsa onay verilir.
  4. Tutmuyorsa farkın nedeni araştırılır: kayıt tarihi farkı, eksik fatura, kaydedilmemiş tahsilat, iade, kur farkı ya da yazım hatası.

Farkın çoğu aslında "bir tarafın faturayı geç kaydetmesi" gibi basit nedenlerden çıkar. Bu yüzden belge numaralarıyla satır satır karşılaştırmak, tartışmadan daha hızlı çözüm üretir. Resmî mutabakat yöntemleri ve gerekli yazışmalar için mali müşavirinize danışın.

Cari takipte sık yapılan hatalar

  • Nakit tahsilatı kayda almamak. Müşteri ödediğini söyler, siz kayıtta borç görürsünüz.
  • Faturayı kesip cariye işlememek. Alacağınız hiç görünmez.
  • Aynı müşteriyi iki farklı kartla tutmak. Bakiye ikiye bölünür.
  • İade ve iptali unutmak. İade edilen mal için ters kayıt girilmezse bakiye şişer.
  • Vadeyi yazmamak. Alacağın geç kaldığı fark edilmez.
  • Kaydı silmek. Yanlış kaydı silmek yerine iptal edin ya da ters kayıtla düzeltin; geçmiş izlenebilir kalsın.

Kaç cari kart, ne kadar sık kontrol?

Bir kural yok; ama işe yarayan bir ritim var. Günlük: gelen tahsilatları ve ödemeleri girin. Haftalık: vadesi geçen alacakları listeleyin. Aylık: ekstreleri gönderin, kasa ve banka bakiyesini kontrol edin. Üç ayda bir ya da yıl sonunda: büyük carilerle mutabakat yapın. Bu ritim, mali müşavirinizin işini de kolaylaştırır; ayrıntılı çerçeve için ön muhasebe nedir yazımıza bakın.

AkmazX cari hesap takibini nasıl çözüyor?

AKMAZ Ön Muhasebe'de müşteri ve tedarikçi kartları bulunur; bakiyeyi ve hareket listesini görür, cari ekstreyi PDF olarak alıp paylaşabilirsiniz. Kestiğiniz fatura müşterinin carisine borç olarak işlenir, tahsilatı girdiğinizde bakiye güncellenir; tedarikçiden gelen alış faturaları tedarikçi carisine alacak olarak yazılır. Nakit, havale/EFT ya da kartla alınan tahsilatlar kasa veya bankaya bağlanır. Ayrıntılar için AKMAZ Ön Muhasebe sayfasına, paketler için fiyatlar sayfasına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Cari hesap ile kasa hesabı arasındaki fark nedir?

Cari hesap bir müşteri ya da tedarikçiyle borç-alacak ilişkinizi gösterir. Kasa hesabı ise elinizdeki nakit parayı gösterir. Bir tahsilat hem cariyi hem de kasayı ya da bankayı etkiler.

Müşteri carisinde borç bakiyesi ne demektir?

O müşterinin size ödemesi gereken tutar olduğu anlamına gelir. Fatura kestiğinizde borç oluşur, tahsilat aldığınızda azalır.

Cari ekstre ne işe yarar?

Belirli bir dönemdeki tüm fatura, tahsilat ve ödeme hareketlerini ve dönem sonu bakiyeyi gösterir. Müşteriyle hesabı netleştirmek ve mutabakat yapmak için kullanılır.

Mutabakat ne sıklıkla yapılmalı?

Mutabakat sıklığı ve şekli iş ilişkinize göre belirlenir. Hacmi yüksek müşteriler ve tedarikçilerle üç ayda bir yapmak farkları erken yakalamayı sağlar. Resmî gereklilikler için mali müşavirinize danışın.

Yanlış girilen cari hareketini silebilir miyim?

Muhasebe izinin korunması için hareketi silmek yerine iptal etmek ya da ters kayıtla düzeltmek daha doğrudur. Böylece geçmiş her zaman görülebilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. İşletmenize özel durumlar için mali müşavirinize danışın.

e-Fatura, ön muhasebe ve pazaryeri tek panelde

AkmazX'i 14 gün ücretsiz deneyin; kurulumda yanınızdayız. Sorunuz varsa bize yazın, uzmanımız yanıtlasın.